Doğum izninin 24 haftaya çıkarılması, ilk bakışta sosyal politika açısından olumlu bir adım gibi görünse de, maliyet paylaşımı net biçimde tanımlanmadığı sürece iş gücü piyasasında istenmeyen sonuçlar doğurma riski taşır. Bu nedenle mesele yalnızca sürenin artırılması değil, bu sürenin ekonomik yükünün nasıl dağıtılacağıdır.

Eğer maliyetin tamamı firmalara yüklenirse, işletmelerin rasyonel davranışları devreye girer. Bu durumda firmalar, potansiyel doğum izni maliyetini minimize etmek amacıyla doğurganlık çağındaki kadınları işe alırken daha temkinli davranabilir. Daha ileri senaryoda, mevcut çalışanlar açısından da işten çıkarma veya sözleşme yenilememe gibi kararlar, maliyet karşılaştırmaları üzerinden şekillenebilir. Bu tür tepkiler, politika hedefinin tersine, kadınların iş gücü piyasasındaki konumunu zayıflatabilir.

Alternatif olarak maliyetin sosyal güvenlik sistemi, kamu bütçesi ve işveren arasında paylaşılması, bu tür yan etkileri sınırlamak açısından daha dengeli bir yaklaşım sunar. Özellikle doğum izni gibi toplumsal fayda üreten bir uygulamanın maliyetinin yalnızca işverene bırakılması, mikro düzeyde rasyonel ama makro düzeyde sorunlu sonuçlar doğurabilir.

Mevcut durumda dahi işverenler arasında bu tür yükümlülüklere yönelik rahatsızlıkların olduğu biliniyorken, ilave 8 haftalık sürenin maliyet yapısını daha da hassas hale getirmesi muhtemeldir. Bu nedenle politika tasarımında yalnızca süre artışı değil, teşvik mekanizmaları, maliyet paylaşımı ve iş gücü piyasası üzerindeki dolaylı etkiler birlikte değerlendirilmelidir.

Enflasyon, Konut Kredisi ve Kiralar: Tüketim Üzerindeki Çift Yönlü Etki

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayımladığı “Konut Kredisi Kaynaklı Nakit Akışı Kanalının Hanehalkı Tüketimine Etkisi” başlıklı Ekonomi Notları çalışması, konut kredisi borçlularının enflasyon ortamında nasıl farklılaştığını ele alıyor. Çalışmaya göre, yüksek enflasyon dönemlerinde nominal olarak sabitlenen konut kredisi taksitlerinin reel yükü azalıyor. Bu durum, kredi borcu olan hanelerin konut kredi ödemeleri sonrasında daha fazla reel harcanabilir gelir elde etmesine ve dolayısıyla özel tüketime destek vermesine yol açıyor. Buradan hareketle çalışmanın ana çıkarımı şu: “Bu kanalın, özel tüketimin sıkı para politikasının ima ettiği kadar yavaşlamamasında etkili unsurlardan biri olduğu değerlendirilmektedir.”

Ancak konut piyasasının yalnızca “kredi borçluları” üzerinden okunması resmi eksik bırakıyor. Çünkü aynı süreç, kira ödeyen haneler üzerinde tam tersi bir etki yaratıyor.

Kredi Kanalı: Reel Borç Yükünde Hafifleme

• Yüksek enflasyon ortamında sabit faizli konut kredisi ödeyen haneler, reel anlamda daha düşük bir yük taşıyor.
• Bu hanelerin reel harcanabilir gelirleri artıyor, bu da tüketimlerini görece daha canlı tutuyor.
• Sonuç: Para politikası sıkılaşsa bile, bu grup tüketimde direnç gösterebiliyor.

Kira Kanalı: Reel Harcanabilir Gelirde Daralma

• Döviz Kuru-Enflasyon konut fiyatlarını yukarı çektikçe, kiralar da hızla artıyor.
• Kiracı haneler –özellikle büyükşehirlerde bütçelerinin önemli bir kısmını kiraya ayıranlar– reel anlamda ciddi bir yükle karşılaşıyor.
• Sonuç: Harcanabilir gelir düşüyor, tüketim kısılıyor.

İpotekli Satışların Sınırlı Kapsamı

Türkiye’de ipotekli (krediyle) satışların toplam konut satışları içindeki payı hiçbir zaman çok yüksek olmadı.

• Son yıllarda bu oran %15–25 bandında seyrediyor.
• Türkiye’de yaklaşık 27 milyon hane bulunuyor. İpotekli satışlardan reel gelir artış etkisi yaşayan kesimlerin sayısı toplamda bir kaç milyonu geçmez.
• Dolayısıyla reel borç yükünün hafiflemesinden doğan tüketim desteği, aslında sınırlı bir kesime özgü bir etki olsa gerek.

Buna karşılık, milyonlarca haneyi kapsayan kiracı kesim her yıl artan kira ödemeleriyle yüzleşiyor. Bu nedenle “kira kanalı”nın tüketim üzerindeki etkisi hem daha yaygın hem de toplumsal ölçekte daha ağır olsa gerek.

Reel Gelir Etkisinin Makroekonomik Büyüklüğü

TCMB’nin çalışmasında ima edilen reel gelir artışının makro ölçekte ne kadar önemli olduğu merak edilebilir. Kesin bir rakam vermek güç olsa da bazı göstergeler fikir verici olabilir.

Son 4,5 yılda reel konut kredi stoku yaklaşık 2,5 trilyon TL azalmıştır. 2025 ikinci çeyreği için güncel fiyatlarla yıllık bazda reel GSYH’nin 50 trilyon TL olacağı varsayılırsa, bu azalışın büyüklüğü GSYH’nin yaklaşık %2,5’i düzeyindedir.

Ancak şunu unutmamak gerekir:

• Bu azalışın tamamı doğrudan hanehalkına reel gelir transferi anlamına gelmez. Bunun içinde anapara ve faiz ödemeleri de bulunmaktadır.
• Ayrıca hane gelirleri aylık olarak sabit seyrederken, konut kredisi ödemelerinin reel yükü aydan aya düzenli biçimde değil, gelir artış sıklığına bağlı olarak yıldan yıla veya 6’şar aylık periyotlarla düşmektedir (Gelirin ücret/maaş şeklinde olduğu durumda).

Toplam Etki: İki Karşıt Dinamiğin Dengesi

Türkiye’de ev sahipliği oranı %55-60 düzeyinde olsa da, büyük şehirlerde kiracı oranı çok daha yüksek olsa gerek. Kira artışları onların tüketimlerini sert biçimde kısmaya zorluyor.

Dolayısıyla:

• Kredili haneler tüketimi desteklerken,
• Kiracı haneler tüketimi baskılıyor.

Net etki, bu iki grubun ekonomik ağırlıkları ve harcama davranışlarıyla belirlenmeli.

POLİTİKA ÇIKARIMI

TCMB’nin çalışması, kredi kanalını doğru biçimde öne çıkarırken, kira kanalının da dikkate alınması gerektiğini gösteriyor. Türkiye’de özel tüketimin para politikasına verdiği tepkiyi anlamak için konut piyasasının çift yönlü etkisini göz ardı etmemek gerekiyor.

• Eğer kredi borçlularının ağırlığı daha baskınsa → tüketim beklenenden daha az yavaşlar. Bu durumda çalışmanın para politikasına ilişkin iddiası yerinde olur.
• Eğer kira yükü daha ağır basıyorsa → tüketim beklenenden daha fazla kısıtlanır. Bu durumda ise çalışmanın para politikasına ilişkin iddiası yersiz olur.

Konut piyasasının bu çift taraflı etkisi, para politikası analizlerinde en az kredi kanalı kadar hatta belki daha fazla önem taşıyor.

BU ÇALIŞMANIN ELEŞTİREL DEVAMI

Kredi kanalı ve kira kanalını birlikte düşündüğümüzde, tüketim üzerindeki etkilerin birbirini nötrleyip nötrlemediğini veya baskın bir yön yaratıp yaratmadığını kestirmek oldukça güçtür. Burada şu ilave tartışmalar önem kazanıyor:

• Gelir transferi boyutu: Kiracılar tüketimlerini kısmak zorunda kalırken, kira gelirleri mülk sahiplerine aktarılıyor. Mülk sahiplerinin harcanabilir geliri artışı, bu grubu tüketime teşvik etmiş olabilir.
• Faiz gelirleri boyutu: Benzer biçimde yüksek faiz oranları, finansal varlıklara sahip olanların faiz gelirlerini artırıyor. Bu da belirli bir kesimin tüketimini destekleyebilir.
• Çelişkili etkilerin toplamı: Tüm bu kanallar tek tek değerlendirildiğinde doğru görünebilir; kredi borçluları destekleniyor, kiracılar baskılanıyor, kira ve faiz gelirleri sermaye sahiplerinin harcama kapasitesini artırıyor. Ancak bu etkilerin toplam özel tüketim üzerindeki net yönünü kestirmek son derece güçtür.

Dolayısıyla, enflasyonist süreçte para politikasının ima ettiği yavaşlamanın fiilen ne ölçüde gerçekleşeceğini belirlemek, yalnızca tek bir kanala bakarak mümkün değildir. Konut piyasası ve faiz gelirleri üzerinden ortaya çıkan bu karşıt etkiler, politika yapıcılar açısından belirsizliği artıran kritik bir boyut oluşturmaktadır.

Varlıklı Kesimin Marjinal Tüketim Eğilimi ve İsraf Boyutu

Teoride, varlıklı kesimlerin marjinal tüketim eğilimi düşük kabul edilir. Yani gelirleri arttığında bu kesimin harcama artışı sınırlı, tasarruf eğilimi ise yüksektir. Bu nedenle para politikası tartışmalarında varlıklı kesimin tüketim artışlarının enflasyona katkısı genellikle sınırlı görülür.

Ancak çoğu zaman göz ardı edilen bir başka boyut vardır: israf eğilimi. Daha yüksek gelir düzeyine sahip kesimlerin, marjinal tüketim eğilimleri düşük olsa bile, yaptıkları harcamaların niteliği ve ölçeği enflasyonist baskıyı farklı biçimlerde besleyebilir. Lüks tüketim, ithalat yoğun harcamalar veya prestij tüketimi gibi unsurlar, fiyat dinamiklerine farklı kanallardan etki edebilir.

Bu nedenle, yalnızca klasik marjinal tüketim eğilimi çerçevesine bakmak yerine, tüketim davranışlarının niteliğini de dikkate almak gerekir. Bu açıdan bakıldığında, talep varsayımlı enflasyon tartışmasının muhatabı yalnızca düşük ve orta gelirli sınıflar değildir; bugüne kadar dışarıda bırakılan varlıklı kesimler de bu tartışmanın doğrudan muhatabı haline gelir.

ÖZEL TÜKETİMİN SIKI PARA POLİTİKASININ İMA ETTİĞİ KADAR YAVAŞLAMAMASI ÜZERİNE DEĞERLENDİRME

Yaklaşık bir yıl önce kaleme aldığım “2018 İle 2023 Dönemi Faiz Artışlarının Türkiye Ekonomisine Etkisi” başlıklı yazımda, faiz artışlarının ekonomik yapı üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak ele almıştım. O çalışmadan çıkardığım iki temel sonuç vardı:

1. 2018 ve 2023 yıllarındaki faiz artışları benzer araçlarla uygulanmış olsa da, sonuçları oldukça farklı oldu. Bu farkın temel nedeni, 2023 yılında hanehalkı tüketiminin kredi faiz oranlarına duyarlılığının belirgin biçimde düşmüş olmasıdır. Diğer bir ifadeyle, ekonomideki harcamaların krediye olan bağımlılığı azalmıştı. Bu yapısal değişiklik sayesinde, faiz oranlarındaki ciddi artışlara rağmen tüketim keskin biçimde daralmadı. Bu da firmaların karşılaşabileceği en büyük tehditlerden biri olan satış hacmi ve gelirlerde ani düşüşlerin önüne geçti. Üstelik firmalara uygulanan görece daha düşük ve ayrıcalıklı faiz oranları, bu dönemde iktisadi aktivitenin canlı kalmasına önemli katkı sundu.
2. 2018 yılında faiz artışları inşaat sektörünü sert bir şekilde daraltmışken, 2023 yılında aynı senaryo gerçekleşmedi. Bunun nedeni, Şubat 2023 depreminin ardından özellikle depremden etkilenen şehirlerde başlatılan büyük ölçekli yeniden inşa faaliyetleriydi. Bu yatırımlar, ekonomiye doğrudan ve kamusal kaynaklı bir talep desteği sundu. Dolayısıyla, yüksek faizlerin yarattığı iç talep baskısı, bu dönemde deprem harcamaları sayesinde kısmen dengelendi. Devlet destekli inşaat faaliyetleri, ekonominin bazı bileşenlerinde büyümeyi sürdürmesine imkân tanıdı.

NOT

TCMB çalışması da, burada yapılan eleştirel devam da, örtük biçimde enflasyon ile talep — daha özelde tüketim — arasında bir ilişkinin varlığı varsayımından hareket etmektedir. Ancak Türkiye gerçeğinde tüketim ile enflasyon arasında gerçekten böyle bir ilişki var mıdır, varsa bu ilişkinin derecesi nedir soruları, ayrı ve kapsamlı bir tartışma konusudur.

“Sosyal Güvenlik Vergileri” ile ifade edilmek istenen, işçi ve işverenden ayrı ayrı kesilen Sosyal Güvenlik Primi ve İşsizlik Sigorta Primi’dir.

Cari Dönemde Sosyal Güvenlik Vergileri Uygulaması

2024 yılı itibarıyla 20.002,50 TL olan asgari ücretten %15 oranında Sosyal Güvenlik Vergileri (SGV) kesilmektedir. Yani, asgari ücretli bir çalışandan 3.000,38 (=2.800,35+200,03) TL SGV kesilmekte ve 20.002,50 TL olan geliri 17.002,13 (=20.002,50*0,85) TL’ye düşmektedir.

20.002,50 TL asgari ücret üzerinden işveren %17,5 (%5 puan indirim sonrasında) yani 3.500,44 TL SGV ödemektedirler. Bu haliyle asgari ücretli bir çalışanın işverene maliyeti 23.502,94 TL olmaktadır.

Sosyal Güvenlik Vergilerinin üç temel özelliği göze çarpmaktadır. Birincisi sabit oranlıdır. Bu durum kendi adına çalışan BAĞ-KUR’lular içinde geçerlidir (% 5 puan indirimli hali %29,5). Diğeri ise işverenin (ya da kendi adına çalışanın) kar veya zarar durumuna bakılmaksızın istihdam edilen kişi sayısına göre alınmaktadır. Sonuncusu ise gelirin brüt asgari ücretin 7,5 katını aşan kısmı için SGV ödenmemektedir.

Katma Değer Nedir?

Somut ve basitlik için bir örnekle açıklayalım. Örneğin 100 adet ekmek ürettiniz ve tanesini 1 TL’den satarak, 100 TL gelir elde ettiniz. Ancak bu üretimi gerçekleştirebilmek için, 70 TL’lik girdi (makine, un, enerji…) kullandınız. Bu üretim faaliyetiniz sonucunda 30 TL’lik katma değer ürettiniz (Makinenizin yıpranmasını hesaba kattığım için bu değer net katma değerdir, brüt değil). Bu katma değer nasıl paylaşılacak?

İlk olarak üretim yaptığınız yere bir kira (5 TL olsun) ödeyeceksiniz (üretim yerinin sizin olması kira ödemeyeceğiniz anlamına gelmez yine ödersiniz ancak kendinize ödersiniz.). İkinci olarak, makine ekipman yatırımı ve üretim sürecindeki giderleriniz için gerekli olan sermayeye faiz (5 TL olsun) ödemesi yapacaksınız (kredi çekmemiş olmanız faiz ödemeyeceğiniz anlamına gelmez yine ödersiniz ancak kendinize). Çalışanlarına ücret (10 TL olsun, 7 TL net ücret ve 3 TL Sosyal Güvenlik Vergileri) ödemesi yapacaksınız. Ayrıca katma değerden yukarıdaki ödemeleri yaptıktan sonra geriye kalan değerden devlete kurumlar/gelir vergisi (3 TL olsun) vereceksiniz. Ürettiğiniz değerden, kira, faiz, ücret ve vergi ödemelerini gerçekleştirdikten sonra geriye kalan pozitif değer kar (7 TL olsun) olarak size kalacak.

Çalışmada, düşük ya da yüksek katma değer kavramı aksini belirtmedikçe “istihdam başına katma değerin” düşük ya da yüksek olmasını anlamında kullanılacaktır. Örneğin, bir firma 10 çalışan ile 20 birim katma değer üretirken, diğer bir firma 5 çalışan ile 15 birim katma değer üretiyorsa, ilk firmanın istihdam başına katma değeri 2 birim, ikinci firmanın istihdam başına katma değeri 3 birimdir. Bu durumda ikinci firma ilk firmaya göre daha yüksek katma değerli üretim gerçekleştirmektedir. Ancak ülke ekonomisine katkısı bakımından ilk firma ekonomiye daha çok katkı sunmaktadır. Çünkü ilk firma ekonomiye 20 birim katkı sunarken, ikinci firma 15 birim katkı sunmaktadır.

Sosyal Güvenlik Vergilerinin Sonuçları

Uygulanan SGV kayıtlı istihdamı azaltmaktadır. İstihdamı kayıt altına almanın işverene maliyeti, net asgari ücretin %38,24’ü yani 6.500,81 TL’dir.

Katma değer içinde iş gücü maliyetlerinin payı düşük katma değerli işletmelerde/sektörlerde yüksek, görece yüksek katma değerli işletmelerde/sektörlerde düşük olmaktadır.

KOBİ’lerin daha düşük katma değerli üretim gerçekleştirdiği dikkate alındığında, KOBİ’ler için iş gücü maliyetleri büyük firmalara göre daha yüksek olmaktadır.

Faaliyete yeni başlamış bir işletme yıllarca kar elde edemeyeceği için, SGV zaten zarar eden firmalar için ayrıca bir maliyet oluşturmaktadır. 100 kişi çalışana sahip bir firmanın %5 puan indirimli toplam (işveren ve işçi) SGV ödemesi yaklaşık 8 milyon TL’dir. Zarar eden bir firma çalışanlarının ücretlerini ve SGV’yi borçlanmalar aracılığıyla ödüyorsa, SGV ödemesi için faiz ödemesi gerekecektir.

Ne Yapabiliriz?

İstihdam başına 100.000 TL katma değer üreten bir işletmede asgari ücretin işverene maliyetinin katma değere oranı %23,50 iken 200.000 TL değer üreten için bu oran %11,75’e düşmektedir. Yüksek katma değer üreten firmanın sabit sermaye tüketimi ( makine yıpranması) daha yüksek olabilir ancak bu durum bir üst başlıkta ifade SGV’nin ekonomik sonuçlarını değiştirmez.

Mevcut Sosyal Güvenlik Vergilerini kaldırıp, kayıtlı istihdamı teşvik edecek ve KOBİ’ler için iş gücünün maliyetini daha düşük büyük ölçekli firmalar için daha yüksek hale getirebiliriz. Ayrıca ister büyük ölçkeli olsun ister küçük ölçekli olsun kar elde edemeyen hiç bir işletmeden de SGV ödemesini talep etmeyebiliriz.

Sosyal güvenlik vergilerininin tümünü kaldıralım. Bir Türk Vatandaşının devletin sosyal güvenlik sisteminden faydalanması için ödeme yapmasına gerek yoktur. Toplumun her ferdi tüm sağlık olanaklarından çalışsın ya da çalışmasın sosyal güvenlik vergilerini düzenli ödemiş olsun ya da olmasın eşit koşullarda faydalanmalıdır.

Yine aynı şekilde yaşlılığında, her bir vatandaş, “koşulsuz ve şartısız” temel bir emeklilik geliri elde etmelidir (Belirli şartlar/koşullar altında 65 yaş üstü için bir tür ödeme yapılmaktadır.). Temel emeklilik geliri dışında başka kazançlar var ise bu kazançlar artan oranlı bir şekilde vergilendirilmelidir. Tüm gelirler, emeklilik gelirleri de dahil artan oranlı vergiye konu olmalıdır. Örneğin 50.000 TL üstü gelirler artan oranlı olarak gelirin kaynağına bakılmaksızın vergilendirilmedir.

Böyle bir uygulama ücretleri artırırken, iş gücünün işverene maliyetini tüm sektörlerde düşecektir (Sanayi teşvik sistemi kapsamında SGV ilişkin teşvikler vardır ancak bu teşvikler sanayi sektörüne ilişkindir, diğer sektörleri kapsamamaktadır.). Ayrıca istihdamı kayıt altına almanın hiç bir maliyeti olmayacağı için kayıtlı istihdam artacaktır. Bu ekonomi yönetimi için, çok önemli bir kazanım olacaktır. Türk iş gücü piyasasına ilişkin daha doğru bilgiler ışığında ekonomi yönetmeye imkan sağlayacaktır.

Gelir vergisi dilim ve tariflerini değiştirebiliriz. Mevcut durumda en yüksek vergi oranı (marjinal vergi oranı) %40’tır ve geçişler keskindir ( %15, %20, %27, %35 ve %40).

Yıllık 10 milyon TL geliri olan bir kişi, 3 milyon TL’lik geliri için 982.000 TL vergi öderken, 7 milyon TL’si %40 yani 2,8 milyon TL vergi ödemektedir. Bu durumda bu kişinin ortalama vergi oranı %37,82 [=(982.000+2.800.000)/10.000.000] olmaktadır. Yıllık 100 milyon TL geliri olan bir kişi, 3 milyon TL’lik geliri için 982.000 TL vergi öderken, 97 milyon TL’si %40 yani 38,8 milyon TL vergi ödemektedir. Bu durumda bu kişinin ortalama vergi oranı %39,78 [=(982.000+38.800.000)/100.000.000] olmaktadır. Yani 10 milyon TL ile 100 milyon TL kazanan kişinin ortalama vergi oranları arasındaki fark %1,96 (=%39,78-%37,82) puandır.

Artan oranlı kurumlar vergisini düşünebiliriz. Kurumlar vergisinde sabit bir oran uygulamak genel kabul görse de, yine daha düşük geliri olan bir işletmeden de daha yüksek geliri olan işletmeden de aynı oranda kurumlar vergisi almak, KOBİ’lerin gelişimine destek sağlamamaktadır. %20 kurumlar vergisi varsayımı altında yıllık 1 milyon TL brüt kar elde eden bir KOBİ’den 200.000 TL vergi almak ile 100 milyon TL yıllık brüt karı olan bir firmadan 20 milyon TL vergi almak ekonomik gelişmeye katkı sunmadığı gibi ekonomik gelişme hızımızı yavaşlatmaktadır.

Böyle bir durumda emeklilik ödemelerinin nasıl belirleneceği sorusu ortaya çıkmaktadır. Tüm vatandaşlara temel bir emeklilik geliri ödenebilir. Bu zengin ya da yoksul, geçmişte çalışmış olsun ya da hiç çalışmamış olsun farketmeksizin herkese sunulan bir hak olabilir. Bunun ötesinde ise istihdam edilen gün sayısı ve brüt ücrete göre temel emeklilik gelirinden farklılaştırma yapılabilir. Örneğin ev hanımı birine temel emeklilik geliri kapsamında 10.000 TL ödeme yapılırken, çalışan birine 10.000 TL ve çalışılan süre ve brüt ücrete göre ayarlanan ayrıca bir gelir, örneğin 20.000 TL, ödenebilir. Bu şekilde çalışan biri toplamda 30.000 TL gelir elde eder. Bu kişinin ayrıca aylık 20.000 TL kira geliri var ise, aylık 50.000 TL ( yıllık 600.000 TL) üzerinden gelir vergisine tabi tutulabilir.

Böyle bir uygulama ev hanımları, 10 yıl boyunca istihdamda kalmış ancak sonradan istihdama dönememiş kişiler, 30 yıl istihdamda bulunmuş kişiler arasında toplum vicdanında kabul edilebilir bir eşitlik sağlar. Temel emeklilik ödemesi 10.000 TL ise, 10 yıl çalışmış biri 15.000 ve 30 yıl istihdamda kalmış biri 20.000 TL gelir elde etmesi toplum açısından kabul edilebilir olur. 10 yıl istihdamda kalmış olanlar, 20-25 yıllık istihdamı tamamlamadığı için emeklilik hakkından mahrum kalmazlar.

Bu uygulamada sağlık, işsizlik, emeklilik gibi sosyal güvenlik harcamaları merkezi hükümet tarafından karşılanır. Mevcut uygulamamızda da sosyal güvenlik gelirleri sosyal güvenlik harcamalarını karşılamadığında eksik tutar merkezi yönetim tarafından karşılanır.

Yukarıda bahsi geçen gelir ve kurumlar vergisini düzenlemelerini yapalım ancak aynı zamanda yeni bir sosyal güvenlik vergileri olsun istenilebilir. Böyle bir durumda, sosyal güvenlik vergilerini artan oranlı ancak kar üzerinden alınan bir yapıda tasarlayabiliriz. Vergi öncesi kar üzerinden artan oranlı istihdam sayısından bağımsız bir SGV tasarlanabilir. Örneğin, firmanın kaç kişi istihdam ettiğine bakılmaksızın, 10 milyon TL kara kadar %10, 10-20 milyon TL kar aralığı için %13, 20-30 milyon TL için %15… gibi. Bir taraftan istihdamı artırmaya çabalarken, istihdam sayısını da dikkate alarak SGV tasarlamak akıllıca olmayacaktır. Böyle bir durumda eğer firmalar iş gücü ile sermaye malları arasında ikame fırsatı görürse (ya da mümkünse), sermaye yoğun üretim tekniklerine yönelebilirler.

Sonuç olarak, mevcut iş gücü piyasamız dikkate alındığında SGV tasarımında istihdam sayısı koşulunun bulunmaması Türkiye Ekonomisi için daha uygun görünmektedir.

İyi bir vergi tasarımının başarısının iyi bir vergi denetim sistemi ile yakından ilişkili olduğu unutulmamalıdır.