Donald Trump, attığı radikal adımlarla Türkiye ekonomisinin serbest ticaretle olan göbek bağını kesmiştir. Öte yandan, geçmişte Türk sanayisinin gelişiminde yapısal bir engel teşkil eden Gümrük Birliği nedeniyle, ihracat pazarlarımızla olan stratejik bağımız bugün halen varlığını korumaktadır.

İşte tam da bu yüzden, yeni dünya düzeninde Avrupa Birliği’nin en temel sorunlarından biri, yükselen Türk sanayisi olacaktır. Bu noktada AB’nin duymuş olduğu derin kaygıyı doğru analiz etmek gerekir. Nitekim AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen‘in şu beyanı, bu jeopolitik çekinceyi açıkça ortaya koymaktadır:

“Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmalıyız ki; Rus, Türk veya Çin etkisine girmesin.”

Ancak unutulmamalıdır ki; gümrük tarifeleri tek başlarına bir ülkenin kalkınması için yeterli değildir; onlar kalkınma yolculuğunda kullanılan geniş araç setinin sadece bir parçasıdır. Yalnızca fiyat istikrarı sağlanınca ülkenin kendiliğinden kalkınacağı hayaline kapılan “ortodoks” yaklaşım gibi, gümrük tarifeleri gelince kalkınmanın otomatik olarak gerçekleşeceği yanılgısına da düşülmemelidir. Tarifeler; serbest ticaret altında tıkanan üretim politikalarının yeniden işler hale gelmesini sağlayan stratejik bir anahtardır.

Merdiveni Tekmelemek: Tarihsel Tekerrür

Bugün gelişmekte olan ülkelere “serbest ticaret” ve “ortodoks politikalar” dayatan küresel güçlerin kendi tarihleri, bugünkü söylemleriyle tamamen çelişmekte olduğu unutulmamalıdır. Ha-Joon Chang’ın ifadesiyle, bu güçler zirveye ulaştıktan sonra başkalarının tırmanmasını engellemek için “merdiveni tekmelemektedirler.”

ABD Başkanı Ulysses S. Grant’ın (1868-1876) şu sözleri, bu tarihsel ikiyüzlülüğü açıkça ortaya koymaktadır:

“İngiltere, asırlar boyunca korumacılığa dayanmıştır; hatta korumacılığı en uç noktaya kadar götürüp bundan tatmin edici sonuçlar elde etmiştir. Hiç kuşkusuz, İngiltere bugünkü gücünü bu sisteme borçludur. İki yüzyıl sonra, İngiltere serbest ticareti kendi işine geldiği için benimsemiştir çünkü korumacılığın artık ona getirebileceği fazla bir şey kalmadığını düşünmektedir. Pekala, o zaman, beyler, ülkem hakkındaki bilgilerim beni 200 yıl içinde Amerika’nın da korumacılıktan elde edebileceği şeyleri elde ettikten sonra serbest ticarete geçeceğine inandırmaktadır.”

(Kaynak: Frank, 1967: 164’ten aktaran Ha-Joon Chang, Merdiveni Tekmelemek: Tarihi Bir Perspektif İçinde “İyi Politikalar” ve “İyi Kurumlar”, Neoliberal Küreselleşme ve Kalkınma, Fikret Şenses, s.99)

Bu geçiş döneminde ortodoks düşünce, aslında yalnızca bir vitrinden ibarettir ve zamanı geldiğinde bir kenara bırakılacaktır. Ancak diğer yandan Batı siyaseti, Türkiye’nin kalkınma hamlelerini dizginlemek amacıyla bu ortodoks dünya görüşünü farklı biçimlerde canlı tutmak için elinden geleni yapacaktır. Bu asla hafife alınmamalıdır.

Doğum izninin 24 haftaya çıkarılması, ilk bakışta sosyal politika açısından olumlu bir adım gibi görünse de, maliyet paylaşımı net biçimde tanımlanmadığı sürece iş gücü piyasasında istenmeyen sonuçlar doğurma riski taşır. Bu nedenle mesele yalnızca sürenin artırılması değil, bu sürenin ekonomik yükünün nasıl dağıtılacağıdır.

Eğer maliyetin tamamı firmalara yüklenirse, işletmelerin rasyonel davranışları devreye girer. Bu durumda firmalar, potansiyel doğum izni maliyetini minimize etmek amacıyla doğurganlık çağındaki kadınları işe alırken daha temkinli davranabilir. Daha ileri senaryoda, mevcut çalışanlar açısından da işten çıkarma veya sözleşme yenilememe gibi kararlar, maliyet karşılaştırmaları üzerinden şekillenebilir. Bu tür tepkiler, politika hedefinin tersine, kadınların iş gücü piyasasındaki konumunu zayıflatabilir.

Alternatif olarak maliyetin sosyal güvenlik sistemi, kamu bütçesi ve işveren arasında paylaşılması, bu tür yan etkileri sınırlamak açısından daha dengeli bir yaklaşım sunar. Özellikle doğum izni gibi toplumsal fayda üreten bir uygulamanın maliyetinin yalnızca işverene bırakılması, mikro düzeyde rasyonel ama makro düzeyde sorunlu sonuçlar doğurabilir.

Mevcut durumda dahi işverenler arasında bu tür yükümlülüklere yönelik rahatsızlıkların olduğu biliniyorken, ilave 8 haftalık sürenin maliyet yapısını daha da hassas hale getirmesi muhtemeldir. Bu nedenle politika tasarımında yalnızca süre artışı değil, teşvik mekanizmaları, maliyet paylaşımı ve iş gücü piyasası üzerindeki dolaylı etkiler birlikte değerlendirilmelidir.

Tuhaf bir durumla karşı karşıyayız; piyasa bu kez alışılmışın dışında sonuçlar üretiyor. Temel soru şu: Buradaki asıl sorumlu ekonomi politikaları mı, yoksa serbest piyasa mekanizmasının ta kendisi mi?

Eğer sorun politikalardaysa, seçenekler kısıtlıdır. Faizi ya artırırsınız ya da düşürürsünüz. Faiz düştüğünde sonuç alınamıyor, yükseltildiğinde de bir iyileşme görülmüyorsa geriye ne kalır? Çaresizce piyasanın bize insaf etmesini mi bekleyeceğiz? Bu bekleyiş belki bir yıl, belki on, belki de otuz yıl sürecek…

Öte yandan, asıl aksaklık serbest piyasa mekanizmasındaysa. Faiz kararları her iki yönde de işlevini yitirmişse, sistemin temelinde bir sorun var demektir. Bu noktada piyasanın görünmez eline teslim olmaktan vazgeçilip toplumun doğrudan korumaya alınması gerekebilir. Belki de bu, piyasa mekanizmasının otoritesini sorgulama ve onu devre dışı bırakma vaktinin geldiğini gösteriyordur.

Ekonomi yönetimi, yerli üreticiyi gümrük duvarlarıyla korurken ihracatı ana motor haline getirmeyi hedefliyor. Ancak bu durum, iç piyasada hayat pahalılığına ve ihracatçının “kolay kâr” için iç pazara yönelme riskine yol açabilir. Mevcut finansman sistemindeki tıkanıklık ise yeni yatırımların önündeki en büyük engel.

İthal İkame ve Hayat Pahalılığı Çıkmazı

Ok yaydan çıktı. Ekonomi yönetiminde artık rota belli: Bir yandan ithal ikameci bir anlayışla yerli üreticiyi gümrük tarifeleriyle korurken, diğer yandan tüm kaynaklarımızı ihracatçıyı desteklemek için seferber ediyoruz. Ancak bu stratejik tercih, beraberinde yapısal bir riski de getiriyor. Yerli üretimi koruma adına yükseltilen maliyetler bizi kaçınılmaz olarak bir hayat pahalılığı sorununa sürüklüyor; bu süreçte ise dar gelirli kesimi hayat pahalılığına karşı korumak bir tercih değil, zorunluluk haline geliyor.

İhracatçı İç Pazara mı Yöneliyor?

Ancak burada temel bir çelişkiyle karşı karşıyayız: İç piyasadaki yüksek gümrük duvarları ve artan fiyatlar, ihracatçıları dış pazarın rekabetçi koşullarıyla uğraşmak yerine, kâr marjı daha yüksek görünen “ithal ikameci” iç pazara yönlendirebilir. İhracatçıyı teşviklerle desteklemek bu eğilimi kırmak için yeterli olacak mı?

Yatırım Şart: Finansman Çıkmazı Nasıl Aşılacak?

Asıl mesele, teorik hedeflerin ötesinde bir kapasite sorunudur. Mevcut üretim hacmi, hedeflenen talebi karşılayamaz hale geldiğinde yeni yatırımlar artık bir tercih değil, kaçınılmaz bir zorunluluktur. Üstelik gümrük tarifelerinin yarattığı yüksek fiyat koruması, yatırımcıyı “ithal ikame” odaklı yeni yatırımlara teşvik edecektir.

Ancak burada devasa bir soru işareti karşımıza çıkıyor: Yatırımın niteliğine uygun vade ve faiz oranında finansman. Bugünkü sıkı para politikası ve finansal sistem içinde, bu gerekli yatırımlar nasıl hayata geçecek? Sermaye maliyetlerinin bu denli yüksek olduğu bir ortamda, üretim kapasitesini artırmak mucizelere mi kalacak? Peki, bu finansal tıkanıklığı aşmak ve sanayiciyi yatırım sahasına geri döndürmek için atılacak bir sonraki adımımız ne olacak?

Bugünün dev ihracatçılarına baktığınızda, aslında dünün o kabuğunu kırmaya çalışan ithal ikameci aktörlerini görürsünüz. Hepsinin kökleri birbirine benzer: Ya babadan kalma yağlı bir atölye ya da üç-beş kişinin omuz omuza verdiği mütevazi bir işletme… Bu firmaları ihracatçı ya da ihracatçı değil diye ayırmak pratik değil, tamamen ideolojik bir yaklaşımdır. Bu tür ayrımlar üzerinden şekillenen uygulamalar, bir noktadan sonra siyasetin başına sorun açar.

Yıllar önce heyecan verici bir proje uygulamaya konuldu. Herkes oldukça umutluydu. Ankara’dan Doğu Anadolu’ya hareket etmeden önce arkadaşlara bu işin yürümeyeceğini söyledim. Şaşkınlıkla nedenini sordular. Ortaya konan kaynağın çok sınırlı, buna karşılık girişimci talebinin son derece yüksek olduğunu ifade ettim. Bu yüzden yaklaşan seçim sürecinde bunun ciddi bir kırgınlık yaratacağını ve siyasetin bunu taşıyamayacağını ekledim.

Sahada bir hafta çalıştık, ardından Ankara’da aylar süren çalışmalar devam etti. Süreç tamamlandı, her şey yolunda görünüyordu. Ancak beklen(me)dik bir gelişme yaşandı: Proje iptal edildi ve farklı bir yapıya dönüştürüldü—bir tür genel teşvik mekanizmasına. Yatırımcılar toplu bir hayal kırıklığı yaşadı. Ama alternatif senaryoda derin bir ayrımcılık hissi oluşacaktı ve bu açıdan bakıldığında siyaset zor ama doğru bir karar vermişti.

Bir yatırımcı,

— Uyudum, uyandım, bir rüya görmüş gibiyim.

Başka bir yatırımcı,

—Şimdi biz bu yatırımları nasıl yapacağız? Lütfen bize bir akıl verin…

Aslında proje son derece nitelikliydi; yatırımcılar büyük bir heyecan içindeydi ve hemen hemen tamamı KOBİ ölçeğindeydi. Kaynak miktarı artırılabilseydi, bu projenin hayata geçirilmesi bugün Doğu ve Güneydoğu’daki KOBİ’lerin yapısını önemli ölçüde farklılaştırabilirdi. Girişimciler para istemiyordu, istedikleri tek şey uygun vade ve finansman imkanıyla makine ve teçhizat yatırımlarıydı ve zaten para da verilmeyecekti bu makinelerin ödemesi yapılacaktı diye hatırlıyorum. Bu girişimler varlarını yoklarını, her şeylerini işlerine yatırmış insanlardı. Çok güzel projeler vardı ama Devlet dışında herhangi bir finansal kuruluş bu projeleri finanse edemezdi.

Sonuç olarak anlatmak istediğim şey şu:

Bir ekonomi politikası ya da proje tasarlanırken ilk sorulması gereken, bunun siyaseten uygulanabilir olup olmadığı ve ne tür siyasi sonuçlar doğuracağıdır. Eğer bu sorulara verilen yanıtlar olumsuzsa, proje mutlaka siyasi gerçekliklerle uyumlu hale getirilmelidir.

Bu hikayeden yıllar sonra…

Başka bir proje…

Ben,

—Bu uygulama talimatını kim yaptı?

Cevap,

—Ne uygulama talimatı, bizim bilgimiz yok. Ne oldu?…

Ben,

— Başımız dertte…

Konut fiyat endekslerinin “gözlemlenebilen özelliklerine bağlı kalite etkisinden arındırılmış” olduğuna dikkat ediniz. Bu yönüyle TCMB tarafından çeyreklik dönemler itibarıyla yayınlanan “Konut Birim Fiyatları” istatistiklerinden farklıdır.

Ayrıca dolar bazlı konut fiyat endeksi reel hale dönüştürülürken ABD genel fiyat düzeyi kullanılmıştır.

Dolar Bazlı Konut Fiyat Endeksi | Türkiye, İstanbul, Ankara, İzmir

Ekim ayına ilişkin ABD enflasyon açıklanmadığı için Eylül ayı endeks değeri Ekim ayı için de kullanılmıştır.

“Bir önceki aya göre” nominal (cari) dolar bazlı konut fiyatları değişimi

“Bir önceki yılın aynı ayına göre” nominal (cari) dolar bazlı konut fiyatları değişimi

“Bir önceki yılın aralık ayına göre” nominal (cari) dolar bazlı konut fiyatları

Aşağıdaki iki grafikte dolar bazlı konut fiyat endeksi nominal ve reel (ABD TÜFE’si ile düzeltilmiş) olarak sunulmuştur.

TL Bazlı Konut Fiyat Endeksi | Türkiye, İstanbul, Ankara, İzmir

“Bir önceki aya göre” nominal (cari) TL bazlı konut fiyatları

“Bir önceki yılın aynı ayına göre” nominal TL bazlı konut fiyatları

“Bir önceki yılın aralık ayına göre” nominal TL bazlı konut fiyatları

Aşağıdaki grafikte TL bazlı konut fiyat endeksi reel (TÜFE ile düzeltilmiş) olarak sunulmuştur.

Dolar bazlı konut fiyatları reel hale dönüştürülürken son çeyrek ABD genel fiyat düzeyi baz alınmıştır.

Nominal ve Reel Dolar Bazlı Konut Fiyatları (Dolar/Metrekare)

“Bir önceki çeyreğe göre” nominal (cari) dolar bazlı konut fiyatları değişimi

“Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre” nominal (cari) dolar bazlı konut fiyatları değişimi

İstanbul’da dolar bazlı konut fiyatları

Haziran 2023 dönemi yani 2023 yılı ikinci çeyrek baz alındığında dolar bazlı konut fiyatları kümülatif değişimi

Nominal ve Reel Konut Fiyatları (TL/Metrekare)

TL cinsinden nominal konut fiyatları reel hale dönüştürülürken, son çeyrek TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) dikkate alınmıştır.

“Bir önceki çeyreğe göre” reel TL cinsinden konut fiyatları

“Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre” reel TL cinsinden konut fiyatları değişimi

İstanbul’da metrekare konut fiyatı

Haziran 2023 dönemi yani 2023 yılı ikinci çeyrek baz alındığında TL cinsinden reel konut fiyatları kümülatif değişimi

Düşük faiz döneminde gözlenen enflasyon, tüketici kredilerinin desteklediği bir tüketim enflasyonu değildi. Zira bu dönemde tüketici kredileri miktarsal kısıtlamalara tabi tutulmuş ve bireysel borçluluk zaten gerilemişti. Nitekim 2021–2023 döneminde bireysel borçluluk yaklaşık yarı yarıya azalmıştı. 2021 yılında bireysel kredilerin GSYH’ye oranı %10,8 iken, bu oran 2022’de %7,3’e, 2023’te ise %5,7’ye düşmüştü.

Yüksek faiz dönemine geçildiğinde —2018 yılında olduğu gibi— talebin sert biçimde daralmaması ve ekonominin bir krize sürüklenmemesi, esasen yüksek faizle yapılması “beklenen” ya da “inanılan” sıkılaştırmanın daha önce düşük faiz ortamında fiilen gerçekleştirilmiş olmasından kaynaklanmaktadır. Nitekim yukarıda da belirtildiği üzere, 2023 yılında %5,7 olan bireysel borçluluk oranı, yüksek faiz dönemini kapsayan 2024 yılında yüzde 1 puanlık bir gerilemeyle %4,7’ye düşmüş, 2025 yılında ise %4,7 seviyesinde kalmıştır.

Oysa 2014 yılında %14 seviyesinde olan bireysel borçluluk oranı 2017 yılında %13’e gerilmişti. 2018 yılında ise bireysel borçluluk oranı ekonomik daralmanın GSYH üzerindeki etkisiyle birlikte 2018 yılında yüzde 2,2 puanlık düşüşle %10,8’e gerilemişti ve 2019 yılında da %10,9 düzeyinde gerçekleşmişti. Farklı bir şekilde ifade etmek gerekirse, bireysel kredilerdeki yıllık değişimin GSYH’ye oranı 2017 yılında %1,9 iken, bu oran 2018 yılında %0,1’e kadar gerilemiştir. Buna karşılık aynı oran 2022 yılında %2 düzeyindeyken, 2023’te %1,6’ya, 2024’te ise %1,2’ye düşmüştür.

Krediler kısıtlandığında, kredinin fiyatının (faiz oranının) ne olduğunun önemi büyük ölçüde ortadan kalkar. Dolayısıyla, ekonomide düşük faiz döneminde tüketici kaynaklı bir talep enflasyonu söz konusu olmuş olsa dahi, uygulanan miktarsal kısıtlamalar yoluyla bu tür bir enflasyonist baskı zaten büyük ölçüde sönümlenmişti. Bu nedenle yüksek faiz politikasına geçildiğinde, bu alanda elde edilebilecek kayda değer ilave bir “kazanç alanı” fiilen kalmamıştı.

2017 yılında hanehalkı nihai tüketiminin GSYH içindeki payı %53,56 iken, 2018’in son çeyreği ile 2019’un ilk iki çeyreğinde yaşanan ekonomik daralmaya rağmen —paydadaki gerileme, oranı yukarı yönlü destekler— 2018 yılında sadece %53,75’e yükselmiş, 2019 yılında ise %53,39’a gerilemiştir. Buna karşılık 2023 yılında %54,74 olan hanehalkı nihai tüketiminin GSYH’ye oranı, ekonomik büyümeye rağmen —paydadaki artış, oranı aşağı yönlü destekler— 2024’te %54,66’ya, 2025’te ise %54,63’e düşmüştür.

Klasik Faiz Teorisi ve Likidite Teorisi

Klasik teoride faiz, bugünkü tüketimden vazgeçmenin bir bedelidir. İktisadi aktör, tasarruflarını bugün tüketmek yerine yatırım yapacak birine borç verdiğinde, bu “fedakârlığının” karşılığı olarak faiz geliri elde eder.

Keynes’in “Genel Teori”sinde faiz, likiditeden vazgeçmenin, yani parayı banknot biçiminde elimizde–cebimizde–kasamızda tutmaktan vazgeçmenin bedelidir. İnsanların tasarruflarını para biçiminde elinde–cebinde–kasasında tutma isteği ne kadar yoğunsa, insanların paralarından ayrılmak için isteyeceği faiz oranı da o kadar yüksek olur.

Türkiye’de Faiz Nedir?

Türkiye ekonomisinde faiz oranının ne olduğu, ne klasik teori ne de Keynesyen teori tarafından açıklanabilmektedir. Çünkü Türkiye’de faiz, bir yandan yurt içi yerleşiklerin yabancı para (YP) mevduatından vazgeçmelerinin bedelini, diğer yandan ise yabancı yatırımcıları Türk varlıklarını almaya teşvik etmenin maliyetini ifade etmektedir. Bireylerin ve firmaların finansal tasarruflarını YP varlıklarında tutma isteği ne kadar güçlüyse, bu varlıklardan vazgeçmeleri için talep edecekleri faiz oranı da o ölçüde yüksek olacaktır. Benzer şekilde yabancıların Türk varlıklarına yatırım yapma isteği ne kadar düşükse talep edecekleri faiz oranı da o ölçüde yüksek olacaktır.

Belirsizlik

Belirsizliklerin ortadan kaldırıldığı ya da belirsizliğin yol açacağı kayıpların herhangi bir biçimde telafi edildiği bir durumda, Keynes’in likidite tercih teorisi işlevsiz hâle gelir. Çünkü Keynesyen çerçevede para talebinin temel belirleyicisi belirsizliktir.

KKM Nedir?

Türkiye’de yabancı para (YP) varlık talebinin iki temel nedeni vardır. Bunlardan ilki, enflasyon ve döviz kuru artışlarına karşı korunma güdüsüdür. Bireyler ve şirketler, enflasyonun ve döviz kurundaki artışların tasarrufların satın alma gücünü aşındırıcı etkisinden korunmak amacıyla YP varlıklara yönelirler.

İkinci neden ise, YP borçlu firmaların ya da dış ticarete konu sektörlerde faaliyet gösteren firmaların risk yönetimi ihtiyacıdır. YP borçlu firmalar, borçları kadar YP varlık bulundurarak döviz kuru artışları karşısında ortaya çıkabilecek zararları sınırlamayı amaçlarlar. Bu firmaların YP cinsinden borçlanmasının temel gerekçesi de risk yönetimidir.

Dış ticarete konu olan sektörlerde fiyatlar, küresel fiyatların döviz kuru ile çarpımı şeklinde oluştuğu için, döviz kurundaki düşüşler bu firmaların ulusal para birimi cinsinden gelirlerini azaltır. Bu nedenle, söz konusu sektörlerde faaliyet gösteren firmalar ulusal para birimiyle borçlanmak yerine YP cinsinden borçlanarak gelirleri ile borçları arasında uyum sağlamayı tercih ederler.

Türkiye ekonomisinde enflasyon, TÜFE sepetinin dış ticarete konu olma derecesinin yüksekliği nedeniyle büyük ölçüde döviz kuru tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla enflasyona ilişkin belirsizlik, esasında döviz kuruna ilişkin belirsizliktir. Tam da bu noktada Kur Korumalı Mevduat (KKM) mekanizması devreye girmektedir. KKM, TL mevduat sahiplerini faiz oranlarının üzerinde gerçekleşebilecek döviz kuru artışlarına karşı korumayı amaçladığı için belirsizliği ortadan kaldırıcı bir işlev görmektedir.

Belirsizliklerin azalmasıyla birlikte YP varlıklara olan talep gerilediğinden, döviz kuru üzerindeki artış baskısı da zayıflamaktadır. Bu nedenle, belirsizliğin ortadan kalktığı bir ortamda yukarıda açıklanan biçimiyle YP varlık talebine dayalı açıklama da—Keynes’in likidite tercih teorisine benzer şekilde—işlevini yitirmektedir. YP varlık talebinin bu anlamda çözülmesi, faiz oranlarını kısıtlayıcı unsurlardan arındırmakta ve faizlerin ekonomik ihtiyaçlar doğrultusunda belirlenebilmesine imkân tanımaktadır.

Dolar Bazında Asgari Ücreti Reel Hale Dönüştürme

Öncelikle ulusal para birimi cinsinden aylık asgari ücret dolar kuru kullanılarak dolar cinsinden aylık asgari ücrete dönüştürülmüştür. Dolar bazında aylık asgari ücret ise son açıklanan 2024 ABD Tüketici Fiyat Endeksi aracılığıyla reel hale dönüştürülmüştür. Bu dönüştürme, örneğin, Şubat 2002’de 100 dolar ile Eylül 2024’teki 100 doların değerini eşitlemiştir. Başka bir deyişle Şubat 2002’deki 100 doların değeri Eylül 2024’teki 100 doların değerine eşittir.

Örneğin Nisan 2003 ile Eylül 2024 tarih arasında ABD Tüketici Fiyat Endeksi 3 katına çıkmışsa, Nisan 2003’teki 10 doların Eylül 2024’teki değeri 30 (=3*10) dolardır.

Aylık dolar bazında reel asgari ücreti oluşturduktan sonra, bu verileri 12 aylık birikimli hale dönüştürerek aylık frekansta yıllık dolar bazında reel asgari ücret serilerini elde ederiz.

Veri Kaynakları: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, TCMB, FRED

Aylık Dolar Bazında Asgari Ücret | Nominal ve Reel

Dolar bazında cari (nominal) asgari ücretin gelişimi

Bugünkü fiyatlarla dolar bazında asgari ücretin gelişimi

Yıllık Dolar Bazında Asgari Ücret | Nominal ve Reel

Son 12 aylık birikimli dolar bazında cari (nominal) asgari ücretin gelişimi

Bugünkü fiyatlarla son 12 aylık birikimli dolar bazında asgari ücretin gelişimi